Hemşirelik Öğrencilerinin Kronotipine Göre Uyku Hijyeni ve Akademik Başarısının İncelenmesi
PDF
Atıf
Paylaş
Talep
Özgün Makale
E-PUB
29 Eylül 2026

Hemşirelik Öğrencilerinin Kronotipine Göre Uyku Hijyeni ve Akademik Başarısının İncelenmesi

J Turk Sleep Med. Published online 29 Eylül 2026.
Bilgi mevcut değil.
Bilgi mevcut değil
Alındığı Tarih: 27.11.2025
Kabul Tarihi: 14.09.2026
E-Pub Tarihi: 29.09.2026
PDF
Atıf
Paylaş
Talep

Öz

Amaç

Bu çalışmada hemşirelik öğrencilerinin kronotiplerine göre uyku hijyeni düzeyi ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem

Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte planlanan araştırmanın örneklemini Karadeniz Bölgesinde bulunan bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümünde öğrenim gören 376 hemşirelik öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler Öğrenci Bilgi Formu, Uyku Hijyen İndeksi ve Sirkadiyen Ritimde Sabahçıl ve Akşamcıl Tipleri Belirlemeye İlişkin Değerlendirme Formu (Kronotip Belirleme Formu) ile 1 Nisan 2023-10 Haziran 2023 tarihleri arasında toplanmıştır.

Bulgular

Öğrencilerin yaş ortalaması 21,21 ± 1,94, yaklaşık yarısı akademik başarılarını orta düzey olarak algılamakta ve akademik not ortalaması ise 2,94 ± 0,34 bulunmuştur. Günlük uyku süresi ortalama 7,63 ± 1,28 ve öğrencilerin %23,1’inin uyku problemi olduğu saptanmıştır. Uyku Hijyeni İndeksi puan ortalaması 32,27 ± 7,25, kronotip puan ortalaması ise 50,40 ± 8,22’dir. Öğrenciler kronotip özelliklerine göre incelendiğinde, %13,6’sının sabahçıl tipe yakın ve aynı oranda akşamcıl tipe yakın olduğu, çoğunluğun (%71) ara tipte olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin kronotip özellikleri ile uyku hijyeni arasında anlamlı ilişki bulunamazken (r= -0,006, p = 0,903), not ortalaması ile kronotipleri arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (r = 0,132, p = 0,010). Uyku Hijyeni İndeksi ile kronotip ve not ortalaması arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Sonuç

Bu çalışmada öğrencilerin iyi düzeyde not ortalamasına ve orta düzeyde uyku hijyenine sahip olduğu belirlenirken, çoğunluğunun “ara tip” kronotip özelliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin kronotip puanları arttıkça, not ortalamalarının da anlamlı olarak arttığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler:
Akademik başarı, hemşirelik öğrencisi, kronotip, sirkadiyen ritim, uyku hijyeni

Kaynaklar

1
Chung KF, Lee CT, Yeung WF, Chan MS, Chung EWY, Lin WL. Sleep hygiene education as a treatment of insomnia: a systematic review and meta-analysis. Fam Pract. 2018;35(4):365-375.
2
Sejbuk M, Mirończuk-Chodakowska I, Witkowska AM. Sleep quality: a narrative review on nutrition, stimulants, and physical activity as important factors. Nutrients. 2022;14(9):1912.
3
Dietrich SK, Francis-Jimenez CM, Knibbs MD, Umali IL, Truglio-Londrigan M. Effectiveness of sleep education programs to improve sleep hygiene and/or sleep quality in college students: a systematic review. JBI Evid Synth. 2016;14(9):108-134.
4
Güneş Z. Uyku sağlığının korunmasında uyku hijyeninin rolü ve stratejileri. Arşiv Kaynak Tarama Derg. 2018;27(2):188-198.
5
Kervezee L, Gonzales-Aste F, Boudreau P, Boivin DB. The relationship between chronotype and sleep behavior during rotating shift work: A field study. Sleep. 2021;44(4):1-12.
6
Škvorc LJ, Košćec Bjelajac A. Sleep beliefs and circadian typology of helping professions students. Int Online J Educ Sci. 2016;8(5):69-78.
7
Zhu Y, Huang J, Yang M. Association between chronotype and sleep quality among Chinese college students: The role of bedtime procrastination and sleep hygiene awareness. Int J Environ Res Public Health. 2022;20(1):197.
8
Pündük Z, Gür H, Ercan İ. Sabahçıl-akşamcıl anketi türkçe uyarlamasında güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Derg. 2005;16(1):40-45.
9
Domenie ED, Erminelli D, Giusti G, Mangini C, Zarantonello L, Costa R, et al. A journey through chronotype changes in university students. J Biol Rhythms. 2026;41(5):07487304261445541.
10
Okur A, Keskin A, Aydın Berktaş Ö. The relationship between sleep quality and academic achievement among students in health-related disciplines: a cross-sectional study. BMC Med Educ. 2026;26(1):Article number pending.
11
Figueiredo S, Kulari G. Sleep preferences and chronotype traits impact on academic performance among university students. Eur J Educ Res. 2024;13(3):895-909.
12
Ekenler G, Altınel B. Hemşirelik öğrencilerinde uyku kalitesi ile akademik başarı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Online Türk Sağlık Bil Derg. 2021;6(4):575-582.
13
Odabaşıoğlu ME, Dedeoğlu T, Kasırga Z, Sünbül F. Üniversite öğrencilerinde uyku hijyeni. Gümüşhane Üniv Sağlık Bil Derg. 2017;6(4):204-212.
14
Molu B, Keskin AY, Baş MT. Hemşirelik öğrencilerinin kronotipine göre uyku hijyeninin incelenmesi. J Turk Sleep Med. 2021;8(2):105-111.
15
Karahan A, Abbasoğlu A, Uğurlu Z, Avcı Işık S, Kılıç G, Özhan Elbaş N. Hemşirelerin çalıştıkları şiftlere ve kronotip özelliklerine göre uyku kalitesi, yorgunluk ve dikkat durumlarının belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Derg. 2020;11(2):98-105.
16
Mastin DF, Bryson J, Corwyn R. Assessment of sleep hygiene using the Sleep Hygiene Index. J Behav Med. 2006;29(3):223-227.
17
Ozdemir PG, Boysan M, Selvi Y, Yildirim A, Yilmaz E. Psychometric properties of the Turkish version of the Sleep Hygiene Index in clinical and non-clinical samples. Compr Psychiatry. 2015;59:135-140.
18
Horne JA, Östberg O. A self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. Int J Chronobiol. 1976;4(2):97-100.
19
Montaruli A, Castelli L, Galasso L, Mulè A, Bruno E, Esposito F, et al. Effect of chronotype on academic achievement in a sample of Italian university students. Chronobiol Int. 2019;36(3):1482-1495.
20
Santos TCDMMD, Martino MMFD, Sonati JG, Faria ALD, Nascimento EFDA. Sleep quality and chronotype of nursing students. Acta Paul Enferm. 2016;29(4):658-663.
21
Ota T, Tan C, Ishii A, Shiotani H. Do differences in chronotypes affect sleep and health-related quality of life of nursing students? A cross-sectional study. Chronobiol Int. 2022;39(5):1435-1443.
22
Gallego-Gómez JI, González-Moro MTR, González-Moro JMR, Vera-Catalán T, Balanza S, Simonelli-Muñoz AJ, et al. Relationship between sleep habits and academic performance in university nursing students. BMC Nurs. 2021;20(6):1-8.
23
Kayaba M, Matsushita T, Katayama N, Inoue Y, Sasai-Sakuma T. Chronotype and its association with lifestyle, health-related quality of life and academic performance among Japanese nursing students: a cross-sectional study. Preprint. 2021:1-17.
24
Çıray N, Adaiçi M, Ozcan A. Relationship between chronotype, social jetlag, attention control, and academic achievement in nursing students during the COVID-19 pandemic. J Turk Sleep Med. 2023;10:229-235.
25
Kurt S, Abalı S, Altınsoy R. Hemşirelik öğrencilerinin uyku kalitesi ve etkileyen etmenler. Sakarya Üniv Holistik Sağlık Derg. 2023;6(1):157-171.
26
Faris ME, Vitiello MV, Abdelrahim DN, Cheikh Ismail L, Jahrami HA, Khaleel S, et al. Eating habits are associated with subjective sleep quality outcomes among university students: findings of a cross-sectional study. Sleep Breath. 2022;26(2):1365-1376.
27
Preckel F, Lipnevich AA, Schneider S, Roberts RD. Chronotype, cognitive abilities, and academic achievement: a meta-analytic investigation. Learn Individ Differ. 2011;21(3):483-492.
28
Escribano C, Díaz-Morales JF, Delgado P, Collado MJ. Morningness/eveningness and school performance among Spanish adolescents: Further evidence. Learn Individ Differ. 2012;22(4):409-413.
29
Fabbian F, Zucchi B, De Giorgi A, Tiseo R, Boari B, Salmi R, et al. Chronotype, gender and general health. Chronobiol Int. 2016;33(5):863-882.
30
Lucassen EA, Zhao X, Rother KI, Mattingly MS, Courville AB, De Jonge L, et al. Evening chronotype is associated with changes in eating behavior, more sleep apnea, and increased stress hormones in short sleeping obese individuals. PLoS One. 2013;8(6):e56519.
31
Andrijević I, Simić S, Stanojević Č, Golubović B, Milutinović D. Sleep quality in relation to sleep hygiene knowledge and practice, chronotype and lifestyle behaviour among healthcare students. Med Pregl. 2018;71(Suppl 1):17-24.